บทความ / ข่าว

ซูชิเหยียดเพศ
23/09/2016 18:31
เรื่อง: พงศธร สโรจธนาวุฒิ มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิง (สคส.)
ภาพ: freepik.com
ตีพิมพ์ในนิตยสารเนชั่นสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 23 กันยายน 2559
 
ยูกิ ชิซูอิ สาวญี่ปุ่นวัย 29 ปี ต้อนรับลูกค้าที่เข้ามารับประทานอาหารในร้านซูชิของเธอด้วยชุดกิโมโนสีขาวลายดอกซากุระสีชมพู พร้อมสีหน้ายิ้มแย้มแจ่มใสตามคำขวัญของร้าน “สดใสและน่ารัก” เธอบอกว่าลูกค้าหลายคนชะงักเมื่อก้าวเข้ามาในร้าน เพราะในญี่ปุ่น เชฟซูชิต้องเป็นผู้ชายเท่านั้น
 
ไม่มีตัวเลขชัดเจนว่ามีเชฟซูชิผู้หญิงจำนวนเท่าใดในญี่ปุ่น แต่ยูกิ ชิซูอิเชื่อว่าหายากมาก ร้านซูชิ “นาเดชิโกะ” ในกรุงโตเกียวของเธอเป็นร้านแรกและร้านเดียวที่มีแต่เชฟหญิงล้วน ซึ่งสร้างความแปลกใหม่และความสงสัยให้สังคม

เป็นความเชื่อในวัฒนธรรมของคนญี่ปุ่นว่าผู้หญิงทำซูชิไม่อร่อยเท่าผู้ชาย เพราะผู้หญิงมีรอบเดือน ทำให้ตุ่มการรับรสไม่คงที่และมีอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้น แถมผู้หญิงยังใช้เครื่องสำอางและน้ำหอม ทำให้วัตถุดิบซึ่งต้องใช้มือทำสดๆ มีรสชาติเปลี่ยน นอกจากนี้ ผู้หญิงยังมีขนาดฝ่ามือที่เล็กกว่าทำให้ปั้นซูชิไม่ได้ขนาดที่พอเหมาะ
 
ทางการแพทย์ระบุว่าช่วงที่ผู้หญิงมีรอบเดือน ผู้หญิงจะมีความอยากอาหารจำพวกแป้งและน้ำตาล เพื่อนำมาใช้เป็นพลังงานในการตกไข่และสร้างเนื้อเยื่อ ผู้หญิงจะมีความอยากอาหารรสชาติหวานมากกว่าเดิม ขณะเดียวกันก็จะมีอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นด้วย
 
โยชิคาสึ จิโร่ เชฟร้านซูชิระดับดาวมิชลิน 3 ดาว ชื่อดังในกรุงโตเกียว ยืนยันความเชื่อนี้ในสารคดี Jiro Dreams of Sushi และเรียกความสามารถในการทำซูชิว่าเป็น “พรสวรรค์” ที่ธรรมชาติมอบให้แก่ผู้ชายเท่านั้น 
 
แต่ยูกิ ชิซูอิ ยืนยันว่าเชฟร้านซูชิของเธอทุกคนไม่ใส่น้ำหอมและไม่ใช้ยาทาเล็บ อาจมีแต่งหน้าบ้างเล็กๆ น้อยๆ เพื่อต้อนรับลูกค้า และเธอเชื่อว่าเชฟผู้หญิงเองก็มีข้อดี เช่นมีความสามารถในการพูดคุยและมีความอ่อนโยนมากกว่าผู้ชาย ทำให้บรรยากาศในร้านไม่อึดอัด
 
ซาจิโกะ โกโต ผู้อำนวยการสถาบันสอนการทำซูชิ Tokyo Sushi Academy มองว่าเป็นอคติของเชฟผู้ชายบางคนที่มองว่าผู้หญิงมีอุณหภูมิร่างกายร้อนกว่าผู้ชายเลยทำซูชิไม่อร่อย เพราะว่าเชฟสามารถล้างมือด้วยน้ำเย็นก่อนการปั้นซูชิเอาได้ 
 
ยูกิเชื่อว่าชั่วโมงการทำงานที่หนัก ยาวนาน และต้องอาศัยการฝึกฝนหลายปีเป็นปัจจัยหลักอีกประการที่ทำให้ผู้หญิงไม่อยากเป็นเชฟซูชิ ยิ่งหากเป็นผู้หญิงแต่งงานและมีลูกแล้วก็หมดสิทธิ์
 
ปัจจุบันรัฐบาลญี่ปุ่นต้องการดึงผู้หญิงให้เข้าสู่ตลาดแรงงาน เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศให้มากขึ้น โดยตั้งเป้าหมายไว้ว่าภายในปี 2020 จะต้องมีผู้บริหารหรือผู้ประกอบการในตำแหน่งหัวหน้ามากถึง 30 เปอร์เซ็นต์ จากปัจจุบันที่มีอยู่เพียง 8 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น
 
แต่ยูกิบอกว่าด้วยทัศนคติของคนญี่ปุ่นที่มีต่อเชฟซูชิผู้หญิง รวมถึงผู้หญิงที่ทำงานในระดับสูงอื่นๆ อาจทำให้การไปถึงเป้าหมายนี้ไม่ง่าย เธอเล่าว่าทุกอาทิตย์ เธอและเชฟคนอื่นๆ จะต้องไปซื้อปลาที่ตลาดปลาซึคิจิ ซึ่งเป็นตลาดขายส่งอาหารทะเลที่ใหญ่ที่สุดในโลก แต่พ่อค้าในตลาดทุกคนเป็นผู้ชาย และมักปฏิบัติกับพวกเธอแบบไม่เป็นมิตร ยูกิเลยต้องซื้อจากแม่ค้าที่ขายทางออนไลน์แทน
 
ยิ่งไปกว่านั้น ลูกค้าผู้ชายหลายคนยังไม่เชื่อว่าพวกเธอเป็นเชฟซูชิมืออาชีพ และนึกว่าร้านซูชินาเดชิโกะเป็นซูชิกึ่งเมดคาเฟ่ ซึ่งมีจุดขายอยู่ที่มีพนักงานหน้าตาดีมาให้บริการ เนื่องจากพนักงานในร้านสวมชุดกิโมโนและใช้ความ “สดใสและน่ารัก” มาให้บริการ ทำให้ลูกค้าจำนวนไม่น้อยขอถ่ายรูปคู่กับเชฟเวลามารับประทาน ขณะที่ร้านซูชิทั่วไป พนักงานจะใส่เครื่องแบบขาวและมีท่าทางเป็นทางการมากกว่า
 
ยูกิบอกว่า แม้รูปลักษณ์ของร้านซูชินาเดชิโกะอาจดูไม่เหมือนร้านซูชิอื่นๆ แต่หัวใจหลักของร้านอาหาร คือซูชิที่อร่อยและมีคุณภาพ ยังเป็นหัวใจหลักที่ต้องการให้ลูกค้ามาชวนชิม